در عایقکاری حرفهای ساختمان، یکی از تصمیمهای بسیار مهم انتخاب دانسیته و ضخامت پشمسنگ برای هر بخش است. اگر دانسیته عایق بیش از حد کم باشد، عملکرد حرارتی و صوتی کافی بهدست نمیآید و ممکن است عایق در محل خود نشست کند؛ از طرف دیگر دانسیتهی خیلی بالا نیز میتواند هزینه اضافی و وزن بیمورد تحمیل کند.
همچنین ضخامت ناکافیِ عایق باعث اتلاف انرژی میشود و ضخامت بیش از حد نیاز (بیش از حد بهینه) صرفاً هزینه و فضای مرده را افزایش میدهد. بنابراین، لازم است برای هر کاربرد مشخص (دیوار داخلی، دیوار خارجی، سقف، موتورخانه، دودکش و …) مناسبترین نوع پشمسنگ از نظر چگالی و ضخامت انتخاب شود.
این مقاله با تکیه بر استانداردها و منابع فنی معتبر، شما را در انتخاب بهینه راهنمایی میکند. به کمک این راهنما خواهید دانست مثلاً برای یک دیوار جداکننده اتاق، پشمسنگ تختهای دانسیته ۸۰ با ضخامت ۵ سانت کافی است یا خیر؛ یا مثلاً برای عایق کردن یک دودکش موتورخانه به چه نوع پشمسنگ و چند سانتیمتر ضخامت نیاز دارید.
با ما همراه باشید تا گامبهگام به بررسی این موضوع بپردازیم؛ از معرفی مفهوم دانسیته و تأثیر آن بر عایقکاری تا جداول توصیههای کاربردی و حتی چکلیست اجرای صحیح عایقکاری با پشمسنگ. نتیجه نهایی، عایقکاری بهینهتر، کاهش هدررفت انرژی، کنترل صدای بهتر و ایمنی بیشتر در برابر حریق خواهد بود.
دانسیته پشمسنگ چیست و چرا مهم است؟
دانسیته یا چگالی پشمسنگ به زبان ساده یعنی مقدار جرم (وزن) یک مترمکعب از آن ماده عایق. هرچه این مقدار بیشتر باشد، پشمسنگ متراکمتر و فشردهتر است. تولیدکنندگان پشمسنگ محصولات خود را در دانسیتههای گوناگون عرضه میکنند (مثلاً ۴۰، ۸۰، ۱۲۰، ۱۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب) تا بتوان از هر کدام برای کاربرد خاصی استفاده کرد. اما دانسیته دقیقاً چه تأثیری بر عملکرد عایق دارد؟ در ادامه جنبههای مختلف را بررسی میکنیم:
اثر دانسیته بر مقاومت حرارتی
پشمسنگ بهخودیخود یک ماده عایق حرارتی عالی است که اغلب ضریب رسانایی حرارتی (λ) حدود ۰٫۰۳۵ تا ۰٫۰۴ وات بر مترکلوین دارد. این یعنی هر ۱۰ سانت از آن حدود R-2.8 (m²·K/W) مقاومت حرارتی ایجاد میکند. افزایش دانسیته در محدوده متعارف (مثلاً از ۴۰ به ۸۰) معمولاً کمی باعث بهبود مقاومت حرارتی میشود چون فضای خالی بین الیاف کمتر و مسیر انتقال حرارت طولانیتر میشود.
به بیان دیگر، الیاف فشردهتر جلوی جریان یافتن هوا و عبور حرارت را بهتر میگیرند. البته این به شرطی است که ساختار فیبری حفظ شود؛ اگر دانسیته خیلی بالا رود (الیاف بیش از حد فشرده شوند)، ممکن است رسانایی جامد افزایش یابد و سودی حاصل نشود. بنابراین بهترین حالت تعادل است.
برای مثال، پشمسنگ دانسیته ۸۰ نسبت به دانسیته ۳۰ حرارت را کندتر عبور میدهد (مقاومت حرارتی بالاتری دارد). به همین دلیل، برای عایقکاری حرارتی فضاهای حساس (مثلاً سقف طبقه آخر ساختمان در اقلیم سرد) معمولاً دانسیتههای بالاتر توصیه میشود تا با ضخامت نهچندان زیاد، به مقاومت حرارتی مطلوب برسیم.
اثر دانسیته بر عایق صوتی
یکی از مزایای مهم پشمسنگ، عایق صوتی بودن آن است. جالب است بدانید که دانسیته عایق نقش دوگانهای در عملکرد صوتی دارد. از یک سو، پشمسنگ دانسیته بالاتر امواج صوتی را بیشتر جذب میکند زیرا توده فشردهتری ایجاد کرده و حرکت ذرات هوا (که حامل صوت هستند) را سختتر میکند.
برای مثال، در دیوارهای جداکننده بین واحدها، استفاده از پانل پشمسنگ با دانسیته ~۸۰ کیلوگرم/م³ میتواند افت انتقال صدا را چند دسیبل بیشتر از پانل ۴۰ kg/m³ کند. اما از سوی دیگر، برای جذب صداهای فرکانس پایین (باس) گاهی عایق نرمتر (دانسیته کمتر) با ضخامت بیشتر کارایی بهتری دارد، زیرا امواج بلندتر میتوانند در تخلخلهای بزرگتر نفوذ کرده و مستهلک شوند.
به طور کلی در بازه دانسیتههای متداول (۵۰ تا ۱۲۰) هرچه دانسیته بالاتر باشد جذب صدا در فرکانسهای میانی بهتر میشود و STC دیوار افزایش مییابد؛ ولی برای بهترین نتیجه باید هم دانسیته و هم ضخامت را توأمان در نظر گرفت (مثلاً ۵ سانت پشمسنگ ۱۲۰ ممکن است در فرکانس پایین ضعیفتر از ۱۰ سانت پشمسنگ ۶۰ عمل کند).
بسیاری از منابع برای آکوستیک داخلی، دانسیته حدود ۶۰ را ایدهآل میدانند (نمونه: پانلهای ۵cm با دانسیته ۶۰–۸۰ در استودیوهای صدا) ؛ در حالیکه برای جلوگیری از صدای عبوری (soundproofing) بین اتاقها، پانلهای سنگینتری مثل ۱۰۰–۱۵۰ kg/m³ مؤثرترند. خوشبختانه پشمسنگهای تختهای موجود در بازار ایران عمدتاً در محدوده ۸۰ تا ۱۵۰ هستند که هر دو نیاز را تا حد زیادی پوشش میدهد.
استحکام مکانیکی و دوام
افزایش دانسیته معمولاً باعث محکمتر شدن عایق میشود. پشمسنگ دانسیته بالا (مثلاً ۱۵۰ kg/m³) تحت فشار کمتر خم میشود و وقتی بین دیوار یا زیر کف نصب گردد، نشست نمیکند. این برای دوام طولانیمدت عایق مهم است. همچنین مقاومت در برابر آتش با دانسیته ارتباط دارد؛ عایق متراکمتر دیرتر فرو میریزد و زمان بیشتری در برابر شعله مستقیم پایدار میماند.
البته همه پشمسنگها ذاتاً غیرقابل اشتعال (کلاس A1) هستند و نقطه ذوب الیاف آنها بالای ۱۰۰۰°C است، اما دانسیته بالا میتواند مثلاً رتبه مقاومت حریق یک دیوار را از ۱ ساعت به ۲ ساعت افزایش دهد چرا که مادهی متراکمتری در ساختار دیوار حضور دارد و دیرتر حرارت را عبور میدهد.
به طور خلاصه، دانسیته پشمسنگ یک فاکتور کلیدی است که در هنگام خرید باید حتماً به آن توجه کنید. تولیدات رایج پشمسنگ در ایران عمدتاً دانسیته ۳۰ تا ۱۵۰ دارند و هر کدام برای منظوری ساخته شدهاند. در جدول راهنمای انتخاب که در ادامه آمده، دانسیته پیشنهادی برای هر کاربرد ذکر شده است.
نقش ضخامت در عملکرد عایقکاری
علاوه بر دانسیته، ضخامت عایق فاکتور تعیینکننده در کارایی آن است. حتی بهترین عایق دنیا اگر به میزان کافی ضخیم نباشد، کارآمدی لازم را نخواهد داشت. ضخامت بیشتر به این معناست که مسیر طولانیتری پیش روی جریان حرارت یا صوت قرار میگیرد.
قانون کلی این است که مقاومت حرارتی (R-Value) با ضخامت عایق تقریباً رابطهی خطی دارد: دو برابر کردن ضخامت، مقاومت حرارتی را (تا حدود زیادی) دو برابر میکند. برای مثال اگر ۵ سانت پشمسنگ حدود R ~1.4 (m²·K/W) ایجاد میکند، ۱۰ سانت از همان نوع حدود R ~2.8 خواهد داشت. بنابراین رعایت حداقل ضخامت لازم بر اساس شرایط پروژه بسیار مهم است. چند نکته و استاندارد عملی در این خصوص عبارتاند از:
-
مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان ایران (صرفهجویی در مصرف انرژی) حداکثر ضریب انتقال حرارت مجاز برای اجزای مختلف ساختمان را تعیین میکند. بر اساس این مقررات، برای اینکه یک دیوار خارجی در اقلیم معتدل ایران استاندارد باشد، معمولاً باید ترکیبی از مصالح به مقاومت حرارتی حدود ۱٫۲ تا ۱٫۸ (بسته به منطقه) برسد. این با حدود ۵ تا ۸ سانت عایق پشمسنگ معمولی قابل دستیابی است (فرض λ ~0.04). در اقلیمهای سرد این عدد بالاتر است و ممکن است ۱۰ سانت یا بیشتر عایق نیاز باشد. به طور کلی، تجربه نشان داده ضخامت بهینه عایق حرارتی در مناطق گرم ایران حدود ۳ تا ۴ سانت و در مناطق سرد حدود ۶ تا ۷ سانت است. کمتر از این مقدار، اتلاف انرژی اقتصادی نیست و بیشتر از آن نیز زمان بازگشت سرمایه را زیاد میکند. (البته این ارقام بسته به قیمت سوخت و نوع ساختمان میتواند تغییر کند.)
-
BS 5422 (استاندارد انگلستان) بهطور مفصل به تعیین ضخامت عایق لولهها و تجهیزات مکانیکی میپردازد. طبق این استاندارد برای اینکه سطح یک لوله داغ در موتورخانه به دمای ایمن (~۵۵°C) برسد، ضخامت معینی عایق لازم است که بستگی به دمای سیال و قطر لوله دارد. مثلاً برای لوله آب گرم °۷۵C با قطر ۱۶۹mm حدود ۵۰mm عایق سنگی توصیه شده است. هرچند جزئیات این استاندارد خارج از بحث ماست، اما پیام آن روشن است: برای هر کاربرد، یک حداقل ضخامت عایق وجود دارد که نباید کمتر از آن نصب شود.
ضخامت در برابر دانسیته – کدام مهمتر است؟
هر دو مهماند و مکمل یکدیگر. اصولاً اگر فضای کافی داشته باشید، افزایش ضخامت تا رسیدن به استاندارد بهتر از افزایش بیش از حد دانسیته است. مثالی که شرکت یگانه فرتاک جاوید ذکر کرده: «پشمسنگ دانسیته ۸۰ یا ۱۰۰ کیلوگرم در ضخامت ۱۰ سانت، بهتر از پشمسنگ دانسیته ۱۵۰ با ضخامت ۵ سانت صدا را میگیرد».
یعنی برای عایق صوتی، ضخامت دو برابر مؤثرتر از صرفاً دانسیته دو برابر است. بههمین ترتیب، برای حرارت نیز داشتن لایه عایق ضخیمتر (مثلاً دو لایه ۵ سانت) بسیار مفیدتر از خرید عایق فوق متراکم با ضخامت کم است. البته در جاهایی که محدودیت فضا داریم (مثل داخل تیغه نازک یا دور لوله با قطر کم)، مجبوریم با دانسیته بالاتر جبران کاهش ضخامت را بکنیم.
دانسیته و ضخامت پشمسنگ
خطر کاهش ضخامت حین نصب
نکته مهم دیگر این است که ضخامت اسمی عایق باید پس از نصب حفظ شود. فشردن یا له کردن پشمسنگ هنگام جاگذاری آن در دیوار یا سقف، باعث کاهش ضخامت مؤثر و ایجاد مسیر انتقال حرارت میشود که کارایی را کم میکند.
بر اساس توصیه منابع، عایق باید پس از نصب به ضخامت نامی خود «پف» کند و فضای حفره را کامل پُر نماید. هرگز نباید برای جا دادن عایق در فضای کوچکتر آن را متراکم کرد؛ در غیر این صورت مقاومت حرارتی اعلامشده معتبر نخواهد بود. بنابراین اگر حجم عایق از فضای خالی بیشتر است، باید یا قسمت اضافه را برش دهید یا عایق نازکتری انتخاب کنید، نه اینکه آن را چپانده و پرس کنید.
دیوارهای داخلی و خارجی
برای عایقکاری حرارتی و صوتی دیوارها – چه دیوارهای داخلی (پارتیشنها) و چه جدارههای خارجی ساختمان – پشمسنگ تختهای (پانل) رایجترین انتخاب است. این پانلها معمولاً در دانسیتههای ۶۰، ۸۰، ۱۰۰ و ۱۲۰ کیلوگرم بر مترمکعب تولید میشوند. انتخاب بین آنها بستگی به نوع دیوار و اهداف عایقکاری دارد:
دیوارهای داخلی (تیغههای بین اتاقها)
در اینجا اولویت اغلب عایق صوتی است تا جلوی انتقال صدا بین فضاها گرفته شود. برای چنین تیغههایی معمولاً از پروفیل فلزی سبک (استاد و رانر) با فاصله ۵ یا ۱۰ سانت استفاده میشود و پشمسنگ داخل آن قرار میگیرد.
بهترین گزینه، پانل پشمسنگ دانسیته ۶۰ تا ۸۰ با ضخامت معادل ضخامت تیغه (مثلاً ۵cm) است. دانسیته ۶۰–۸۰ کافی است چون با دو لایه گچبرگ روی دیوار، STC به بالای ۵۰ میرسد که رضایتبخش است.
دانسیتههای خیلی بالا (۱۰۰ به بالا) در تیغه ممکن است STC را یکی دو واحد بیشتر کنند اما هزینه را بالا میبرند و معمولاً صرفه اقتصادی ندارند.
ضخامت عایق در تیغه نباید کمتر از ضخامت سازه دیوار باشد؛ هر فضایی که خالی بماند تبدیل به پل صوتی و حرارتی میشود. پس اگر استاد ۷ سانتی دارید، حتماً پانل ۷ سانتی یا ترکیب ۵+۲ استفاده کنید تا کل حفره پُر شود.
دیوارهای جداکننده واحدها / راهرو (دیوار مشترک)
این دیوارها هم نیاز صوتی دارند و هم حرارتی (در صورت اختلاف دمای دو سمت). برای آنها بهتر است سراغ دانسیتههای کمی بالاتر مثلاً ۸۰ یا ۱۰۰ بروید تا عایق کاملتری داشته باشید. ضخامت ۵ یا ۷ سانت معمولاً داخل دیوار جا میشود. اگر دیوار ضخیمتر است (مثلاً ۲۰ سانت آجری+عایق+۵ سانت پوشش)، میتوانید دو لایه پانل ۵ سانتی ۸۰kg را بکار برید که بسیار عالی خواهد شد و حتی الزامات مبحث ۱۸ (آکوستیک) را هم برآورده میکند.
نکته: حتماً عایق را به صورت پیوسته در کل سطح دیوار کارگذاری کنید؛ جای خالی یا بریدگیهای بزرگ نگذارید.
دیوارهای پیرامونی خارجی
در این حالت اولویت اصلی عایق حرارتی است (برای جلوگیری از تبادل گرما با بیرون) و عایق صوتی یک مزیت اضافه است. اگر ساختار دیوار شما دو جداره است (مثلاً ۱۰ سانت آجر خلأ + ۵ سانت پشمسنگ + ۱۰ سانت بلوک)، یک پانل پشمسنگ دانسیته ۸۰ تا ۱۰۰ با ضخامت ۵ سانت میتواند ضریب انتقال حرارت U دیوار را تا حدود ۰٫۵ کاهش دهد که در بیشتر مناطق ایران کافی است.
در مناطق سردسیر شاید نیاز باشد ضخامت را ۸ یا ۱۰ سانت درنظر بگیرید یا از دانسیته بالاتر (۱۲۰) استفاده کنید تا به عملکرد بهتری برسید. در هر صورت توصیه میشود حداقل از دانسیته ۸۰ استفاده کنید چون در دیوار خارجی امکان نشست عایق و ایجاد فضای خالی وجود دارد؛ پشمسنگ ۸۰ به بالا خودش را نسبتا محکم بین دیوارهها نگه میدارد و در طول زمان نمیریزد.
اگر دیوار نما دارای زیرسازی فلزی (مثلاً سیستم نمای خشک) است، حتماً از پانل پشمسنگ مخصوص نما با روکش فویل آلومینیوم یکطرفه بهره بگیرید تا هم عایق کاری حرارتی عالی داشته باشید و هم جذب رطوبت صفر شود. دانسیته این پانلها معمولاً ۱۰۰ یا ۱۲۰ است (موسوم به فنوپانل) که در نما بسیار پایدارند و سطحشان نیز با فویل، باد و رطوبت را دفع میکند.
نکته اجرایی – اتصالات و پلهای حرارتی
هرجا دیوار توسط ستون یا المان فلزی قطع میشود، حتماً اطراف آن المان را با پشمسنگ پر کنید. مثلا بین لبه ستون بتنی و تیغه یا پشت قوطی فلزی چارچوب درب، نوارهای پشمسنگ را محکم جا دهید تا آن نقاط تبدیل به منفذ صدا و حرارت نشود. این ظرایف در افزایش عملکرد عایقکاری دیوار مؤثرند.
سقفها و کفها
عایقکاری سقف (هم سقف بین طبقات و هم سقف بیرونی زیرشیروانی) برای حفظ انرژی و آسایش صوتی حائز اهمیت است. سقفها را میتوان به دو دسته تقسیم کرد: سقفهای داخلی بین واحدها (که بیشتر عایق صوتی میخواهند) و سقف آخر ساختمان در مقابل فضای خارج (که عایق حرارتی میخواهد). همچنین کف روی زمین سرد نیز حالتی مشابه سقف بیرونی دارد.
سقف بین طبقات (کنترل صدا)
اگر در یک ساختمان چندطبقه مسکونی یا اداری هستید، احتمالا صدای قدمهای طبقه بالا یا رفتوآمد طبقه پایین برایتان آزاردهنده است. برای کاهش این صدا (صدای کوبهای و هوابرد) بهترین کار قراردادن لایه عایق در ساختار سقف است. رایجترین روش این است که در سقف کاذب طبقه پایین، یک لایه پشمسنگ لحافی یا تختهای روی سقف کاذب قرار دهند.
پشمسنگ لحافی فنوفلت با دانسیته حدود ۳۰–۵۰ kg/m³ برای این منظور مناسب است چون سبک است و به سازه سقف کاذب فشار نمیآورد. مثلا میتوانید از عایق پشم سنگ فنوفلت ۵ سانت با روکش آلومینیوم استفاده کنید که هم سبک (~۳۰ کیلوگرم/مترمکعب) است و هم روکش آن مانع ریزش الیاف به فضای اتاق میشود.
این عایق جلوی عبور صدای هوابرد را به خوبی میگیرد و طبق آزمایشها میتواند ۸ تا ۱۰ دسیبل صدای میانبرد را کم کند. اگر سازه سقف اجازه دهد، میتوان دانسیته را بالاتر (مثلا ۵۰ یا ۸۰) انتخاب کرد تا اثر بهتری روی صداهای فرکانس پایین داشته باشد؛ اما معمولا محدودیت تحمل وزن سقف کاذب و هزینه، عایق سبکتر را منطقیتر میکند.
مهم این است که تمام سطح سقف کاذب با عایق به ضخامت حداقل ۵ سانت پوشانده شود و بین تایلهای سقف یا پانلهای کناف هیچ فضایی خالی نماند.
سقف یا کف بین طبقات (کنترل حرارت)
در برخی موارد، بین طبقات اختلاف دمای زیادی وجود ندارد (مثلا دو واحد بالای هم که هر دو گرمایش مشابهی دارند)؛ در این حالت عایق حرارتی چندان موضوعیت ندارد. ولی اگر یک فضا بالای سقف دیگری سردتر باشد (مثلا پارکینگ غیرگرم زیر واحد مسکونی)، عایق حرارتی کف واحد بالا ضرورت دارد.
میتوان زیر سقف پارکینگ یک سقف کاذب با عایق پشمسنگ ساخت یا از پانلهای پیشساخته عایقدار استفاده کرد. ضخامت عایق برای جلوگیری از کف سرد معمولا ۳ تا ۵ سانت است. با ۳ سانت پشمسنگ ۸۰kg/m³ در زیر دال بتنی، میتوان دمای کف واحد بالا را چند درجه بهبود داد و از تعریق سطحی جلوگیری کرد. دانسیته متوسط (۸۰) برای این منظور کافیست. اگر سقف سبک چوبی باشد، حتما ۵ تا ۱۰ سانت پشمسنگ بین تیرچهها قرار دهید تا هم عایق صوتی و هم حرارتی شود.
سقف آخر (زیرشیروانی یا پشتبام)
این قسمت شاید مهمترین بخش از نظر عایق حرارتی باشد، چون هوای گرم داخل اتاق عمدتاً به سمت بالا صعود میکند و اگر سقف عایق نباشد، اتلاف انرژی شدیدی رخ میدهد. برای سقف آخر چند سناریو داریم:
الف) سقف شیروانی با فضای زیرشیروانی قابل دسترسی
در این حالت سادهترین کار پهن کردن یک لایه عایق پتویی روی کف زیرشیروانی است. پشمسنگ لحافی رزیندار دانسیته ۲۰ تا ۳۰ (نوع فلهای رول) برای این کاربرد طراحی شده؛ مثلا رول پشمسنگ ۵ سانت دانسیته ۳۰ را میتوان میان تیرچههای کف شیروانی پهن کرد.
باید دقت کرد که منافذ تهویه بسته نشود و روی عایق را نیز میتوان با یک لایه کاغذ کرافت یا پارچه توری پوشاند تا در جای خود بماند. ضخامت توصیهشده برای این حالت حداقل ۱۰ سانت است (دو لایه رول ۵ سانتی متقاطع). اگر فضای بیشتری دارید، حتی ۱۵ تا ۲۰ سانت عایق کنید تا حرارت در زمستان اصلا بیرون نرود؛ نقطهای که از لحاظ اقتصادی هم طبق استانداردها به صرفه است (بازگشت هزینه در قبضها در چند سال).
ب) سقف شیبدار بدون فضای خالی (عایق بین رفترها)
در سقفهای شیروانی که مستقیما زیر پوشش سقف، عایق قرار میگیرد، باید از پشمسنگ پانلی نیمهسخت با دانسیته متوسط (۴۰ تا ۷۵) استفاده کرد که بین خرپاها نصب شود و سر نخورد. معمولا پشمسنگ ۵ یا ۱۰ سانتی برای این کار استفاده میشود.
مهم است که بالای عایق، یک فاصله هوای ۲~۳ سانتی باقی بماند تا تهویه شیروانی انجام شود (در غیر این صورت ممکن است رطوبت در عایق تجمع کند). یک لایه فویل یا سد بخار سمت داخل اتاق نیز توصیه میشود تا رطوبت داخلی وارد عایق نشود. دانسیته خیلی بالا نیاز نیست؛ یک تخته ۵ سانت دانسیته ５０ یا ۷۵ نتیجهی خوبی دارد مگر اینکه همزمان عایق صوتی هم مدنظر باشد که میتوان ۸۰ یا ۱۰۰ انتخاب کرد.
پ) سقف تخت یا پشتبام
اگر سقف بتن مسلح تخت است و روی آن ایزولاسیون بام اجرا میشود، معمولا از عایقهای تختهای ویژه پشتبام مثل پلیاستایرن یا پلییورتان استفاده میگردد. با این حال پشمسنگ تختهای فشرده نیز برای بام کاربرد دارد (از نوع مقاوم به رطوبت). تختههای مخصوص بام معمولا دانسیته ۱۲۰ یا ۱۴۰ دارند و رویشان یک لایه کاغذ قیراندود است که به لایه ایزوگام میچسبد.
اگر قصد چنین کاری دارید، باید عایق پشمسنگ حتما کاملاً خشک نگه داشته شود وگرنه کارایی آن افت میکند. ضخامت مورد نیاز نیز حداقل ۵ سانت (اقلیم معتدل) تا ۱۰ سانت (اقلیم سرد) توصیه میشود. در کشورهای سردسیر تا ۲۰ سانت هم عایق روی سقف میگذارند، ولی در ایران معمولاً به دلیل هزینه و محدودیت اجرایی، بیش از ۱۰ سانت رایج نیست.
نکته: در کف روی زمین سرد (مثلاً پارکینگ یا زیرزمین زیر واحد همکف) نیز میتوان مشابه پشتبام عمل کرد؛ یعنی قبل از اجرای کفسازی، یک لایه پشمسنگ تختهای دانسیته ۱۰۰ در کف پهن نمود و روی آن ملات و کف نهایی را اجرا کرد (البته باید فشار وارده مدنظر باشد و از پشمسنگ مخصوص فشار بالا استفاده شود). این کار سرمای کف واحدهای همکف را به مقدار محسوسی کاهش میدهد.